Mục đích chân chính của người tu Phật là cầu giác ngộ, giải thoát. Nhưng giác ngộ cái gì? Giải thoát ai? Và tại sao phải giải thoát?
Chúng ta khổ nên cầu giải thoát? Nhưng ai làm chúng ta khổ
và ai giam giữ chúng ta chứ? Người đời làm chúng ta khổ, cuộc đời giam giữ
chúng ta chăng? Chính cái Ta làm chúng ta khổ, và cũng chính cái Ta giam giữ
chúng ta trong luân hồi sinh tử. Vì nếu không có Ta thì ai chịu khổ, không có
Ta thì ai sinh, ai tử?
Chúng sinh đau khổ, trôi lăn trong sinh tử luân hồi cũng chỉ
vì cái Ta, cho cái Ta có thật rồi bám víu vào nó. Trong đạo Phật gọi đây là bệnh
chấp Ngã. Khi căn bệnh này hết thì sinh tử không còn, gọi là giải thoát. Muốn
khỏi bệnh, điều trước tiên là phải ý thức được mình có bệnh, sau đó mới đi tìm
thuốc. Thuốc trị bệnh chấp Ngã chính là giáo lý Vô Ngã, bàng bạc trong các bộ
kinh Nikaya và A Hàm (Agama). Phật giáo Ðại thừa chuyên nói về tánh Không,
trong đó có hai loại: Ngã Không và Pháp Không. Ngã Không cũng chính là Vô Ngã.
Thông thường, để trị bệnh chấp Ngã chúng ta hay nói đến
phương pháp phá Ngã. Khi bị người khác mắng chửi, đánh đập mà không phản ứng,
nhịn nhục, cố gắng thản nhiên coi như không thì được gọi là phá Ngã. Nhưng
phương pháp này không được bảo đảm cho lắm, vì nhiều khi bề ngoài nhịn nhục
nhưng bên trong rất bực tức hoặc nếu không bực tức thì cái Ngã sẽ nói: 'Ta là
người nhịn nhục hay nhất !", và như thế cái Ngã không bị phá chút nào mà lại
tăng trưởng thêm. Không nên phá Ngã mà chỉ cần hiểu Vô Ngã và tu tập Vô Ngã. Vô
Ngã không những vừa là nền tảng vừa là mục tiêu chứng đắc của các bậc A La Hán,
mà cũng là nền tảng cho hành giả tu tập Không Tánh của Ðại thừa Bồ tát.
Trong tập sách này, tôi sẽ nói sơ về Vô Ngã qua bối cảnh của
Tứ Diệu Ðế và sau đó, mục đích chính là giới thiệu đến bạn đọc hai phương pháp
tu tập Vô Ngã: phương pháp thứ nhất dùng biện chứng phủ định của Trung Quán,
phương pháp thứ hai là pháp thiền Tứ Niệm Xứ.
Vì không phải triết gia hay học giả mà chỉ là một du tăng tầm
đạo nên lời lẽ trong đây không được văn hoa cho lắm. Kính xin các bậc cao minh
thạc đức hoan hỷ lượng thứ cho.
Mong rằng tập sách này sẽ đem lại lợi ích cho mọi độc giả và
hành giả.
COMMENTS